Cập nhật ngày 11/9/2026
Sáp nhập xong, nhiều anh chị nhắn cho em cùng một chuyện. Không phải hỏi giá nhà, không phải hỏi thủ tục, mà là tiếc. Tiếc cái tên phường cũ. Tiếc chỗ mình sinh ra giờ kêu bằng một cái tên khác.
Em cũng tiếc y vậy. Nhưng rồi em đi tra lại lịch sử hành chính vùng này, và phát hiện ra một chuyện làm em ngồi im một lúc lâu.
Cái tên mà tụi mình đang tiếc bây giờ, tám mươi lăm năm trước nó cũng từng là một cái tên mới toanh. Và hồi đó cũng có người ngồi tiếc y như tụi mình.
Năm 1940 quận Thủ Đức có 19 làng
Theo ghi chép về tổ chức hành chính tỉnh Gia Định năm 1940, quận Thủ Đức khi đó có 19 làng, chia làm 5 tổng.
Nghe 19 cái tên thì dễ tưởng đó là 19 cái tên có từ đời ông bà, truyền lại nguyên vẹn. Không phải. Gần như cái nào cũng là tên vừa mới ghép ra trong đợt sắp xếp lại làng xã hồi đó.
Tăng Nhơn Phú ghép từ Tăng Phú, Tân Nhơn và Phong Phú
Em lấy cái tên chắc anh chị nghe quen nhất.
Tăng Nhơn Phú không phải một cái tên. Nó là ba cái tên dán lại với nhau:
- Tăng lấy từ làng Tăng Phú
- Nhơn lấy từ làng Tân Nhơn
- Phú lấy từ làng Phong Phú
Ba làng đó bị gộp làm một, người ta nhặt mỗi làng một chữ rồi ghép lại thành một cái tên mới. Tám mươi lăm năm sau, cái tên ghép đó nghe cứ như nó có từ ngàn xưa.
Ở đây em muốn nói rõ một chỗ. Trên mạng có vài bài ghi Tăng Nhơn Phú ghép từ Tăng Phú, Nhơn Đức và Phú Hữu. Em đối chiếu lại bản ghi chép gốc thì không phải vậy. Bản gốc ghi rõ ba làng là Tăng Phú, Tân Nhơn và Phong Phú. Anh chị thấy chỗ nào viết khác thì kiểm lại giùm em.
Không riêng Tăng Nhơn Phú, gần như làng nào cũng là tên ghép
Đọc tiếp danh sách 19 làng thì em hiểu ra đây không phải chuyện của một cái làng. Đây là chuyện của cả một vùng đất.
- Thạnh Mỹ Lợi gộp từ bốn làng Hưng Thạnh, Bình Thạnh, Mỹ Thủy và Bình Lợi
- Hiệp Bình gộp từ bốn làng Bình Thủy, Bình Chánh, Bình Phước và Bình Triệu
- Long Thạnh Mỹ gộp từ bốn làng Long Hậu, Chí Thạnh, Ít Thạnh và Mỹ Thạnh
- Long Bình gộp từ bốn làng Long Sơn, Long Tuy, Vĩnh Thuận và Phước Thiện
- Linh Xuân, Long Trường, Phú Hữu, Tam Bình mỗi cái gộp từ ba làng
Có nơi năm làng gộp làm một
Nặng nhất là ba trường hợp này.
- Long Phước Thôn gộp từ năm làng Trường Cửu, Long Đại, Phước Thới, Phước Khánh và Phước Hậu
- Tân Đông Hiệp gộp từ năm làng An Nhơn, Tân Ninh, Tân Long, Đông An và Đông Tác
- Linh Đông gộp từ năm làng Linh Chiểu Đông, Linh Chiểu Tây, Trường Thọ, Bình Thọ và Bình Quới Đông
Anh chị thử đọc lại mấy cái tên vừa biến mất trong danh sách trên. Trường Cửu. Phước Hậu. Đông Tác. Bình Quới Đông.
Toàn là những cái tên có người từng sinh ra ở đó, lớn lên ở đó, chôn ông bà ở đó. Rồi một ngày, cái tên đó không còn trên giấy tờ nữa.
Chuyện lặp lại vào tháng 7 năm 2025
Tới ngày 1 tháng 7 năm 2025, phường Tăng Nhơn Phú mới chính thức vận hành, hình thành từ Tăng Nhơn Phú A, Tăng Nhơn Phú B, Tân Phú, Hiệp Phú và một phần Long Thạnh Mỹ.
Cái tên năm 1940 từng là tên mới, tám mươi lăm năm sau nó thành cái tên được giữ lại. Còn Tân Phú, Hiệp Phú thì tới lượt nằm trong ký ức.
Vòng quay y chang. Chỉ khác là lần này tụi mình mới là người ngồi tiếc.
Điều em rút ra sau khi tra xong
Em không nói là đừng tiếc. Tiếc là đúng. Tên đất là ký ức, mất là mất thiệt.
Nhưng em thấy nhẹ lòng hơn một chút khi biết chuyện này đã từng xảy ra rồi, và vùng đất vẫn sống tiếp. Đất vẫn nằm đó. Con đường vẫn chạy ngang chỗ đó. Cái chợ vẫn họp chỗ đó. Chỉ có cái tên trên giấy tờ là thay.
Còn cái tên trong miệng người thì dai lắm. Cả trăm năm nay bà con vẫn kêu chợ Giồng, chớ ít ai kêu đúng cái tên hành chính của nó.
Có một chỗ nữa em thấy lạ. Tám mươi lăm năm trước người ta gộp làng vì mấy cái làng đó quá nhỏ. Tám mươi lăm năm sau người ta gộp phường vì mấy cái phường đó quá đông. Cùng một vùng đất, cùng một cách làm, mà lý do thì ngược nhau hoàn toàn.
Với anh chị đang ở xa, đang tính chuyện quay về hay mua một chỗ ở khu Đông, em nghĩ chuyện này có ích ở một điểm. Tên phường đổi không làm vùng đất đó khác đi. Cái cần nhìn là hạ tầng chạy tới đâu, chỗ đó sống ra sao, chớ không phải cái tên trên tờ giấy.
Video đầy đủ
Em có kể trọn câu chuyện này trong video dưới đây, kèm bảng tên từng làng cho anh chị dễ theo dõi.
Anh chị nào biết cái tên làng cũ của xóm mình, hay từng nghe ông bà kể lại cái tên hồi xưa, để lại bình luận kể em nghe với. Mấy cái tên đó không ai ghi lại là mất luôn.
Đọc thêm: Rạch Chiếc nghĩa là gì và cái tên đó từ đâu ra
Câu hỏi thường gặp
Tên Tăng Nhơn Phú ghép từ ba làng nào?
Ghép từ làng Tăng Phú, làng Tân Nhơn và làng Phong Phú, theo ghi chép về tổ chức hành chính tỉnh Gia Định năm 1940. Một số bài trên mạng ghi là Nhơn Đức và Phú Hữu, nhưng bản gốc không ghi vậy.
Năm 1940 quận Thủ Đức có bao nhiêu làng?
Có 19 làng, chia làm 5 tổng. Gần như làng nào cũng là tên vừa mới ghép ra trong đợt sắp xếp lại làng xã khi đó.
Phường Tăng Nhơn Phú hiện nay gồm những phường cũ nào?
Hình thành từ Tăng Nhơn Phú A, Tăng Nhơn Phú B, Tân Phú, Hiệp Phú và một phần Long Thạnh Mỹ, chính thức vận hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2025.
Vì sao năm 1940 gộp làng còn năm 2025 lại gộp phường?
Lý do ngược nhau. Năm 1940 gộp vì các làng quá nhỏ; năm 2025 gộp vì các phường quá đông dân. Cùng một vùng đất, cùng một cách làm, nhưng xuất phát từ hai hoàn cảnh trái ngược.
Đổi tên phường có làm vùng đất đó khác đi không?
Không. Đất vẫn nằm đó, đường vẫn chạy ngang đó, chợ vẫn họp chỗ đó. Khi tìm hiểu một khu vực để ở hay để mua, cái đáng nhìn là hạ tầng và đời sống thực tế quanh đó, chứ không phải cái tên trên giấy tờ.
Anh chị đang tìm hiểu khu Đông thì đọc thêm bài Metro số 1 chạy qua đâu và ảnh hưởng giá nhà ra sao. Còn anh chị đang ở nước ngoài thì có bài mua nhà ở Việt Nam khi đang ở nước ngoài, em kể đủ 7 bước.
